Sözlük
Türkiye'de satın almanın dili
Türk gayrimenkulünün kendi sözcük dağarcığı vardır: Tapu, İskan, DASK. Çoğu, para çoktan hareket etmişken ilk kez karşınıza çıkar. Karşılaşacağınız her terim burada, sade biçimde ve önem sırasıyla tanımlı.
01 · 29 terim
Hukuk ve Mülkiyet
- Ada/Parseltapu ve belediyedeki ada ve parsel numaraları
Ada ve parsel, tapu sicilinin ve belediyenin hukuki parseli bulmak için kullandığı blok ve parsel tanımlarıdır.
Konutun kendisini değil, arsayı tanımlarlar. Tapu, imar ve ruhsat kayıtlarında aynı ada/parselin görünmesi, pazarlanan projenin satılan hukuki parsel olduğunu teyit etmeye yarar.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)İmar Durumu(belediyenin tuttuğu yapılaşma kaydı)Yapı Ruhsatı(inşaata izin veren belediye ruhsatı)Korunan mı ödünç deniz manzarası mı? İstanbul kontrolü →
- Bağımsız Bölümtapuda ayrı kaydı olan bölüm
Bağımsız bölüm, bir yapının hukuken ayrı olan tek bir bölümüdür (bir daire, bir dükkân ya da bir ofis) ve tapu sicilinde kendi kaydıyla tescillidir.
Yasanın saydığı bölümdür, alıcının saydığı değil. 5.000 bağımsız bölüm yayımlayan bir proje, ruhsatının kaç ayrı tapulu bölümü kapsadığını söylüyordur ve o rakam konutların yanı sıra dükkânları ve ofisleri de içine alır.
Yani rakam doğrudur ve bir konut toplamı değildir. Bir geliştirici yalnızca bu rakamı yayımlıyorsa, onu hiç ölçmediği bir konut sayısıymış gibi sunmak yerine kendi adıyla veririz.
Tapunuz tek bir bağımsız bölüm için düzenlenir ve o bölüm blok, kat ve numarasıyla belirlenir. Broşür ona ne derse desin, tapuda önemli olan bölüm budur.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)Kat Mülkiyeti(tam ve bağımsız mülkiyet)Kat İrtifakı(inşaat aşamasının tescilli mülkiyeti)
- BREEAMbina sürdürülebilirliği sertifikası
BREEAM, bir binanın çevresel tasarım ve performans iddialarını kanıtlamak için kullanılan bağımsız bir sürdürülebilirlik sertifikasıdır.
Alıcı için yeşil iddiayı kontrol edilebilir hâle getirir. Bunu proje geneline ait bir bilgi gibi kullanmadan önce derecesini, sertifika kapsamını ve hangi etabı kapsadığını teyit edin.
GYO(gayrimenkul yatırım ortaklığı)Yapı Ruhsatı(inşaata izin veren belediye ruhsatı)
- Cins Tashihitapuda taşınmaz türünün düzeltilmesi
Cins tashihi, inşaat ya da kullanım durumu değiştikten sonra tapu sicilindeki taşınmaz türünü güncelleyen düzeltmedir.
Arsa, tamamlanmamış yapı ya da başka bir kayıt türü tamamlanmış bağımsız bölüme dönüşürken önem taşır. Tapu açıklamasına dayanmadan önce kaydı teyit edin.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)Kat Mülkiyeti(tam ve bağımsız mülkiyet)Bağımsız Bölüm(tapuda ayrı kaydı olan bölüm)
- DASKzorunlu deprem sigortası
DASK, Türkiye'nin zorunlu deprem sigortasıdır; her konut için ve abonelik işlemleri için gereklidir.
Poliçe yasal zorunluluktur, sağladığı teminata göre ucuzdur ve aboneliklerin bağlanması ya da devri için yürürlükte olması gerekir. Depremin yapısal hasarını karşılar; eşyalar ve ek riskler ayrı özel teminat ister.
Aidat(aylık ortak gider payı)Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →Yabancılar için Türkiye konut alım belgeleri: 2026 listesi →
- Dönüm1.000 metrekarelik arazi ölçüsü
Dönüm, 1.000 metrekareye eşit Türk arazi ölçüsüdür ve proje arsa alanı iddialarında sık kullanılır.
Ada/Parsel(tapu ve belediyedeki ada ve parsel numaraları)İmar Durumu(belediyenin tuttuğu yapılaşma kaydı)KAKS(kat alanı katsayısı)
- Fore Kazıkzemine delgiyle açılan derin kazık
Fore kazık, zemin ya da yük koşulları daha derin destek istediğinde temeli taşımak için zemine delinen kazıklardır.
Radye Temel(yükü betonarme plakla yayan temel)Zemin Etüdü(temel tasarımı için zemin inceleme raporu)TBDY-2018(2018 Türkiye deprem bina yönetmeliği)
- Tam Mülkiyetkendi adınıza, süresiz mülkiyet
Tam mülkiyet, taşınmaza doğrudan ve süresiz olarak sahip olmak ve bunun tapu sicilinde kendi adınıza kayıtlı olması demektir.
Yabancı uyruklular Türkiye'deki konutları tam mülkiyetle tutar. Şirket kurma, yerel ortak alma ya da bir aracı ad üzerinden tutma zorunluluğu yoktur; sıradan bir konut alımı için böyle bir yapı öneren danışmana nedeni sorulmalıdır.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)Kat Mülkiyeti(tam ve bağımsız mülkiyet)Türkiye'de Satın Alma Süreci →
- İmar Durumubelediyenin tuttuğu yapılaşma kaydı
Belediyenin tuttuğu, bir parselde ne yapılabileceğini ve hangi yüksekliğe kadar yapılabileceğini gösteren imar kaydıdır.
Deniz manzarası alan herkesin sorması gereken sorunun tek güvenilir cevabıdır: bu daire ile deniz arasındaki arazi yapılaşmaya açık mı. Bir satış temsilcisinin oraya bir şey yapılamayacağına dair güvencesinin hukuki bir karşılığı yoktur. İmar kaydının vardır.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)TAKBİS(tapu ve kadastro bilgi sistemi)İstanbul'da Deniz Manzaralı Mülk Almak: Bilinmesi Gerekenler →
- İskanyapı kullanma izin belgesi
İskan, tamamlanmış bir yapının onaylı projesine uygun ve hukuken oturulabilir olduğunu doğrulayan belediye belgesidir.
İskan gündelik addır. Belgenin kendisi «yapı kullanma izin belgesi» başlığını taşır; bir geliştirici, bir değerleme raporu ya da bir proje sayfası aynı belge için iki adı da kullanabilir, kimi zaman kendi izin numarası ve tarihiyle.
Adının çağrıştırdığından fazlasını belirler: kalıcı aboneliklerin kendi adınıza bağlanması ona bağlıdır; kat irtifakının tam mülkiyete dönüşmesi de öyle. İleride alıcınızın avukatı da bankası da onu isteyecektir.
Bir idari sorun çözülene dek yıllarca iskansız oturulan binalar olur. Skandal değildir; ama satarken sizin ödeyeceğiniz bir iskontodur. Tamamlanmış her proje için belgeyi, tarih ve numarasıyla, siz taahhüde girmeden önce teyit ederiz.
Kat Mülkiyeti(tam ve bağımsız mülkiyet)Kat İrtifakı(inşaat aşamasının tescilli mülkiyeti)Tapu(resmî mülkiyet senedi)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →Türkiye'de Satın Alma Süreci →İstanbul'da Oturuma Hazır Daireler →
- KAKSkat alanı katsayısı
KAKS, kat alanı katsayısıdır; bir parselde yapılabilecek toplam inşaat alanını sınırlayan imar katsayısıdır.
Bir konut özelliği değil, imar kontrolüdür. Arsa ya da gelecekteki yapılaşma riski önem taşıyorsa yoğunluğu ve geliştirme hakkını açıklamaya yarar.
İmar Durumu(belediyenin tuttuğu yapılaşma kaydı)Ada/Parsel(tapu ve belediyedeki ada ve parsel numaraları)Dönüm(1.000 metrekarelik arazi ölçüsü)
- Kat İrtifakıinşaat aşamasının tescilli mülkiyeti
Kat irtifakı, onaylı ama henüz tamamlanmamış bir binadaki daireye ait tescilli mülkiyettir; arsanın tanımlı bir payına da yasal olarak sahip olursunuz.
Gerçek bir mülkiyettir; rezervasyon da vaat de değildir ve inşaat süresince olağan mülkiyet biçimidir. Bina bitip iskan alındığında kat mülkiyetine dönüşür.
Elinizde olmasının üç sonucu vardır: daha az banka onu teminat sayar, kimi ikinci el alıcıları onda duraksar ve dönüşüm size değil, geliştiricinin iskanı almasına bağlıdır.
Kat Mülkiyeti(tam ve bağımsız mülkiyet)İskan(yapı kullanma izin belgesi)Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →Türkiye'de Satın Alma Süreci →İstanbul'da Deniz Manzaralı Daireler →
- Kat Mülkiyetitam ve bağımsız mülkiyet
Kat mülkiyeti, tamamlanmış bir dairenin tam ve bağımsız mülkiyetidir; bina yapı kullanma izin belgesini aldıktan sonra düzenlenir.
Bir daire için en güçlü mülkiyet biçimidir ve tamamlanmış taşınmaz alan herkesin beklemesi gereken senet türüdür. Krediler ve gelecekteki alıcılar genellikle onu tercih eder; kat irtifakından dönüşümün ikinci satışta önemi buradadır.
Kat İrtifakı(inşaat aşamasının tescilli mülkiyeti)İskan(yapı kullanma izin belgesi)Tapu(resmî mülkiyet senedi)Türkiye'de Satın Alma Süreci →Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →İstanbul'da Topraktan Projeler →
- Kentsel Dönüşümriskli yapıların yenilenmesi programı
Kentsel dönüşüm, Türkiye'nin ulusal kentsel yenileme programıdır: eski yapılar aynı parselde yenileriyle değiştirilir.
Etiketin alıcıya söylediği şu: bina yeni, adres değil. Bir kentsel dönüşüm projesi yeni arazide değil, bir yıkımın boşalttığı parselde yükselir; yani güncel yapı standartlarıyla inşa edilirken okulu, çarşısı ve ulaşımı çoktan oturmuş bir mahallenin içinde yer alır.
Alımın maliyetini de değiştirir: programa kayıtlı projeler indirimli KDV'den yararlanır ve tapu harcı muafiyeti taşıyabilir. İkisini de geliştirici değil yasa belirler ve ikisi de değişir; bu yüzden belirli bir daireye uygulanan oran o dairenin kendi faturasından okunur ve devir günü tapuda kesinleşir.
Bir geliştirici bu avantajlardan birini tanıtımında söylüyorsa, yeri broşür hafızanız değil, satış sözleşmesidir.
KDV(katma değer vergisi)Tapu Harcı(devirde alınan tapu harcı)DASK(zorunlu deprem sigortası)Müteahhit(projeyi inşa edip teslim eden firma)Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →
- Noterimza, tercüme ve vekâletleri onaylayan resmî makam
Noter, imzaları, tercümeleri ve vekâletnameleri onaylayan resmî makamdır.
Vekâletname(noter onaylı vekâlet)Yeminli Tercüman(adliyeye kayıtlı yeminli tercüman)
- Pay Sahipliğidaire tapusu yerine işletmede pay almak
Pay sahipliği, alıcının belirli bir dairenin tapusu yerine işleyen bir işletmede (tipik olarak bir otelde) pay edindiği modeldir.
Sıradan dairelerin yanında satılır ve onlardan biri değildir. Alınan şey işletmedeki bir paydır: süiti dilediğiniz gibi kullanamazsınız, onu işletmeci kiraya verir ve hizmetini görür; alımın ürettiği getiri de sizin yönettiğiniz bir kiracılıktan değil o işletmeden çıkar.
Bir daire için sıradan sayılan her şey bunun altında farklı davranır: varlığın nasıl değerlendiği, ikinci satış piyasasının kim olduğu, gelirin nasıl vergilendiği ve bir Türk bankasının teminat olarak neyi kabul edeceği.
Vatandaşlık yoluna da düzgün oturmaz; o yol, alıcının kendi adına tapu olarak tescil edilen sıradan bir alım üzerine kurulmuştur. Pay modelinde hak sahipliği, genel bir varsayımı değil, fiilen satılan araca dair hukuki bir cevabı gerektirir. Getirinin ne olacağını sormadan önce tapuda ne yazacağını sorun.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)Tam Mülkiyet(kendi adınıza, süresiz mülkiyet)Markalı Rezidans(uluslararası markanın adını taşıyan proje)Yönetimli Kiralama(kira garantisi diye pazarlanan işletme sözleşmesi)Yatırım Yoluyla Vatandaşlık(taşınmaz alımıyla vatandaşlık programı)İstanbul'da Markalı Rezidanslar →
- Radye Temelyükü betonarme plakla yayan temel
Radye temel, bina yüklerini betonarme bir plak üzerinden yayan temel sistemidir ve yapısal inceleme metninde kullanılır.
Fore Kazık(zemine delgiyle açılan derin kazık)Zemin Etüdü(temel tasarımı için zemin inceleme raporu)TBDY-2018(2018 Türkiye deprem bina yönetmeliği)
- Tadilat Ruhsatıonaylı ruhsatı değiştiren ek ruhsat
Tadilat ruhsatı, onaylı yapı ruhsatını ya da proje şartnamesini değiştiren yenileme veya değişiklik ruhsatıdır.
Blok, kat sayısı, plan ya da teslim kapsamındaki değişikliği açıklayabilir. Broşürü hukuki projeyle karşılaştırmadan önce ilk yapı ruhsatıyla birlikte okuyun.
Yapı Ruhsatı(inşaata izin veren belediye ruhsatı)Vaziyet Planı(parsel üzerindeki yerleşim planı)İskan(yapı kullanma izin belgesi)
- Tahsisli Alanözel kullanıma ayrılmış alan
Tahsisli alan, depo, bahçe ya da teras gibi özel kullanıma ayrılmış alandır ve tapulu mülkiyetten farklı olabilir.
Hak, tapunun kendisinden değil yönetim planından ya da proje belgelerinden doğabilir. Alanın mülkiyet mi, tahsis mi, geri alınabilir kullanım mı yoksa ortak alan mı olduğunu kontrol edin.
Yönetim Planı(binanın tapuya kayıtlı iç anayasası)Bahçe Katı(bahçe kotundaki daire)Tapu(resmî mülkiyet senedi)
- TAKBİStapu ve kadastro bilgi sistemi
TAKBİS, Türkiye'nin resmî mülkiyet ve takyidat kayıtlarını tutan ulusal dijital tapu bilgi sistemidir.
TAKBİS sorgusu, taşınmazın üzerinde ipotek, mahkeme şerhi ya da ödenmemiş borç bulunup bulunmadığını gösterir. Bu sorgu, alımdan önceki durum tespitinin çekirdek adımlarındandır.
- Tapuresmî mülkiyet senedi
Tapu, Türkiye'nin resmî mülkiyet senedidir: taşınmazın yasal sahibinin kim olduğunu kanıtlayan devlet belgesidir.
Türkiye'de mülkiyet, satış sözleşmesi imzalandığında ya da ödeme yapıldığında değil, ancak tapu Tapu Müdürlüğünde sizin adınıza düzenlendiğinde el değiştirir. Senet; maliki, taşınmazın konumunu ve payını, üzerine işlenmiş ipotek ya da şerhleri gösterir.
Her devirden önce sicili borç, ipotek ve şerhler yönünden inceleriz; taşınmazla birlikte size beklemediğiniz bir yük geçmesin.
Tapu Dairesi(tapu müdürlüğü)Kat Mülkiyeti(tam ve bağımsız mülkiyet)Kat İrtifakı(inşaat aşamasının tescilli mülkiyeti)TAKBİS(tapu ve kadastro bilgi sistemi)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →Türkiye'de Satın Alma Süreci →İstanbul'da Deniz Manzaralı Daireler →
- Tapu Dairesitapu müdürlüğü
Tapu Dairesi, mülkiyet devrinin resmen yapıldığı ve tescil edildiği devlet dairesidir.
Devir randevusu burada, iki tarafın (ya da vekâlet verdikleri temsilcilerin) katılımıyla yapılır; alıcı Türkçe bilmiyorsa yeminli tercüman da hazır bulunur.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)Yeminli Tercüman(adliyeye kayıtlı yeminli tercüman)Vekâletname(noter onaylı vekâlet)Türkiye'de Satın Alma Süreci →
- TBDY-20182018 Türkiye deprem bina yönetmeliği
TBDY-2018, Türkiye'nin 2018 deprem bina yönetmeliğidir; yapısal tasarım uygunluğu için atıf yapılan standarttır.
Bu atıf, ancak proje belgeleri ilgili bina için onu söylüyorsa yapısal iddiayı destekler. Bir yönetmelik referansını güvenlik ya da değer vaadine çevirmeyin.
Yapı Ruhsatı(inşaata izin veren belediye ruhsatı)Radye Temel(yükü betonarme plakla yayan temel)Zemin Etüdü(temel tasarımı için zemin inceleme raporu)
- Şerhtapuya işlenen kısıtlama kaydı
Şerh, tapuya işlenen bir kayıttır: ipotek, mahkeme kararı ya da vatandaşlık için verilen elde tutma taahhüdü gibi.
Kısıtlamalar satıcıyla değil taşınmazla birlikte yol alır; sicilin her devirden önce incelenmesinin nedeni budur.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)TAKBİS(tapu ve kadastro bilgi sistemi)Elde Tutma Süresi(üç yıllık satmama taahhüdü)İstanbul'da Vatandaşlığa Uygun Taşınmazlar →
- Vekâletnamenoter onaylı vekâlet
Vekâletname, güvendiğiniz bir temsilcinin alım adımlarını sizin adınıza tamamlamasını sağlayan, noterde düzenlenmiş vekâlettir.
Alıcının Türkiye'de fiilen bulunmadan alımı tamamlayabilmesini sağlayan belge budur. Vekâletin kapsamı ve süresi belirli bir işlemle sınırlanabilir, sınırlanmalıdır da.
Noter(imza, tercüme ve vekâletleri onaylayan resmî makam)Tapu Dairesi(tapu müdürlüğü)Vekaletname ile uzaktan Türkiye konutu almak →Türkiye'de Satın Alma Süreci →
- Yapı Ruhsatıinşaata izin veren belediye ruhsatı
Yapı ruhsatı, tamamlanma ve iskan öncesinde onaylı projeye göre inşaata izin veren ruhsattır.
Topraktan alımlarda ruhsat tarihini, bloğu ve kapsamı teyit edin. Sonradan alınan tadilat ruhsatı ilk onaylanan projeyi değiştirebilir.
İskan(yapı kullanma izin belgesi)Tadilat Ruhsatı(onaylı ruhsatı değiştiren ek ruhsat)Vaziyet Planı(parsel üzerindeki yerleşim planı)Ada/Parsel(tapu ve belediyedeki ada ve parsel numaraları)Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →
- Yeminli Tercümanadliyeye kayıtlı yeminli tercüman
Yeminli tercüman, adliyeye kayıtlı ve yemin etmiş tercümandır; Türkçe bilmeyen biri resmî taşınmaz belgelerini imzalarken hazır bulunması zorunludur.
Noter(imza, tercüme ve vekâletleri onaylayan resmî makam)Tapu Dairesi(tapu müdürlüğü)Türkiye'de Satın Alma Süreci →
- Yönetim Planıbinanın tapuya kayıtlı iç anayasası
Yönetim planı, binanın kendi anayasasıdır: tapuyla birlikte tescil edilir ve her malikin bağlı olduğu kuralları koyar.
Aidatın nasıl belirleneceğini, ortak alanların ne için kullanılabileceğini, maliklerin kendi dairelerinin içinde neyi yapıp neyi yapamayacağını düzenler. Pek çok bina, ulusal ruhsat kuralları ne derse desin, kısa süreli kiralamayı burada yasaklar.
Daireye dair planınız bir izne bağlıysa, bu belgeyi aldıktan sonra değil almadan önce okuyun.
Aidat(aylık ortak gider payı)Site(güvenlikli, ortak tesisli konut yerleşkesi)Rezidans(otel tarzı hizmet veren konut binası)
- Zemin Etüdütemel tasarımı için zemin inceleme raporu
Zemin etüdü, temel tasarımında ve zemin riskini değerlendirmede kullanılan zemin inceleme raporudur.
Temel ve taşıyıcı sistem kararlarını destekler, ama tek başına pazarlama kanıtı değildir. Ruhsat, taşıyıcı sistem ve geçerli yönetmelik atfıyla birlikte okuyun.
Radye Temel(yükü betonarme plakla yayan temel)Fore Kazık(zemine delgiyle açılan derin kazık)TBDY-2018(2018 Türkiye deprem bina yönetmeliği)
02 · 15 terim
Satın Alma Süreci
- Banka HesabıTürkiye'de açılan hesap
Türkiye'de açılan banka hesabı; alım ödemelerinin yönlendirilmesinde, kira gelirinin tahsilinde, abonelik ve aidat ödemelerinde kullanılır.
Vergi Numarası(yabancı alıcıya verilen vergi kimlik numarası)DAB(döviz alım belgesi)Türkiye'de Satın Alma Süreci →
- Teminat Mektububankanın verdiği ödeme taahhüdü
Geliştirici bir yükümlülüğünü yerine getirmezse bankanın belirli bir tutarı ödeme taahhüdüdür; topraktan yapılan ödemeleri korumak için kullanılır.
Kimin düzenlediğini, neyin onu işletir hâle getirdiğini ve gerçekte neyi kapsadığını sorun. Yalnızca iflas hâlinde ödeyen bir teminat, teslim edilmemesi hâlinde ödeyenden dar bir araçtır.
Emanet Hesabı(bağımsız üçüncü tarafta tutulan bedel)Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)Teslim Tarihi(sözleşmedeki teslim son tarihi)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →
- DABdöviz alım belgesi
DAB, alım bedelinizin Türkiye'ye döviz olarak getirildiğini ve bir Türk bankasında bozdurulduğunu kanıtlayan banka belgesidir.
Yabancı bir alıcı için en ağır basan tek kâğıt budur. Onsuz KDV istisnası olmaz, vatandaşlık başvurusu da ayakta durmaz. Belge bir şirketi ya da bir yakınınızı değil, alıcının kendisini göstermelidir ve bozdurma işlemi doğru sırada, devirden önce ya da devir anında yapılmalıdır.
Bir döviz bürosundan veya bir tanıdığın hesabından geçirilen paranın, kazandırdığı bozdurma masrafından çok daha pahalıya mal olmasının nedeni budur.
KDV İstisnası(yabancı alıcıya tanınan KDV muafiyeti)Yatırım Yoluyla Vatandaşlık(taşınmaz alımıyla vatandaşlık programı)SPK Değerlemesi(lisanslı resmî değerleme)Türkiye'de Satın Alma Süreci →Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →
- Teslim Tarihisözleşmedeki teslim son tarihi
Teslim tarihi, topraktan satılan bir projenin alıcıya en geç ne zaman teslim edileceğini gösteren sözleşme tarihidir.
Sözleşmeler çoğu kez yazılı tarihin ötesinde bir ek süre tanır. Asıl önemli olan, geliştiricinin teslim geçmişi ve teslimin sarkması hâlinde sözleşmeye yazılmış olan haklardır.
Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)Satış Sözleşmesi(alıcı ile satıcı arasındaki asıl sözleşme)İskan(yapı kullanma izin belgesi)Türkiye'de Satın Alma Süreci →Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →İstanbul'da Topraktan Projeler →
- Emanet Hesabıbağımsız üçüncü tarafta tutulan bedel
Alım bedelini bağımsız bir üçüncü tarafın tuttuğu ve ancak üzerinde anlaşılan koşullar gerçekleşince serbest bıraktığı düzenlemedir.
Tamamlanmamış bir binaya ödenen taksitlerin korunma yollarından biridir; teminat mektubu ve bina tamamlama sigortası da aynı işi görür. Yerleşik pek çok geliştirici bunların hiçbirini sunmaz ve yine de güvenlidir, çünkü güvence onların sicilidir; ama ödemelerinizi neyin koruduğunu açıkça söyleyemeyen bir geliştirici size bir şey söylemiş olur.
Teminat Mektubu(bankanın verdiği ödeme taahhüdü)Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)Ödeme Planı(peşinat ve ardından gelen taksitler)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →
- Etapproje fazı
Etap, bir projenin fazıdır; teslim, ruhsat, fiyat ve sosyal alanlar aynı proje adı altında bile etaplara göre değişebilir.
Konutunuz belirli bir etapta duruyorsa proje düzeyindeki iddia yetmez. Ruhsatı, teslim tarihini ve devir durumunu o etap için kontrol edin.
Teslim Tarihi(sözleşmedeki teslim son tarihi)Yapı Ruhsatı(inşaata izin veren belediye ruhsatı)Geçici Kabul(kesin kabul öncesi geçici iş kabulü)
- Geçici Kabulkesin kabul öncesi geçici iş kabulü
Geçici kabul, tamamlanan işlerin kesin kabul ve kusur kapatma öncesinde geçici olarak kabul edilmesidir.
İnşaat kapanışının bir parçasıdır, dairenizin teslimiyle aynı şey değildir. İlerleme kanıtı olarak kullanın; sonra yine konut için iskan ve teslim kontrolünü inceleyin.
Teslim Kontrolü(teslimde eksik ve kusur tespiti)İskan(yapı kullanma izin belgesi)Teslim Tarihi(sözleşmedeki teslim son tarihi)
- Ek Süresözleşmenin tanıdığı gecikme payı
Sözleşmenin geliştiriciye tanıdığı gecikme payıdır: teslim tarihi bu süre kadar aşılabilir, alıcının hakları ancak süre dolduktan sonra doğar.
Ek süreler olağandır ve makuldür, çünkü inşaat demek hava, ruhsat ve tedarik zinciri demektir. Önemli olan, sürenin tanımlı olması ve bittiğinde bir şeyin devreye girmesidir. Sınırsız bir ek süre, ek süre değildir. Tarihin yokluğudur.
Teslim Tarihi(sözleşmedeki teslim son tarihi)Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)Teminat Mektubu(bankanın verdiği ödeme taahhüdü)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →İstanbul'da topraktan daire almak: 2026 →
- Noter Satış Vaadi Sözleşmesinoterde düzenlenen satış vaadi
Noter satış vaadi sözleşmesi, belirli bir konutun satışını vaat eden ve noterde düzenlenen sözleşmedir; tapu devri henüz beklerken iki tarafı da bağlamak için kullanılır.
Rezervasyon ile tapunun arasında durur. Rezervasyon bir konutu tutar; bu ise satıcıyı, belirtilen koşullarla devretmeye bağlar ve tapuya şerh edilebilir, böylece vaat satıcının iyi niyetiyle değil taşınmazla birlikte yol alır.
Mülkiyet değildir. Malik yapılmanızı talep edebileceğiniz, dava yoluyla kullanılabilen bir haktır; değeri, belgenin kendisi artı altına imza atanın ödeme gücü kadardır. Tapuya şerh edilip edilmeyeceğini sorun: şerh edilmemiş bir vaat özel bir anlaşmadır, şerh edilmiş olan ise resmî sicile geçmiş bir kayıttır.
Satış Sözleşmesi(alıcı ile satıcı arasındaki asıl sözleşme)Rezervasyon(kısa süreli, çoğunlukla iade edilebilir opsiyon)Noter(imza, tercüme ve vekâletleri onaylayan resmî makam)Tapu(resmî mülkiyet senedi)Şerh(tapuya işlenen kısıtlama kaydı)
- Rezervasyonkısa süreli, çoğunlukla iade edilebilir opsiyon
Rezervasyon, sözleşmeler hazırlanırken belirli bir daireyi satıştan çeken, kısa süreli ve çoğunlukla iade edilebilir bir opsiyondur.
Durum tespiti ve evrak işleri sürerken o daireyi, fiyatı ve ödeme koşullarını sabitler. Vazgeçmeniz hâlinde rezervasyon bedeline ne olacağını her zaman yazılı olarak teyit ettirin.
Satış Sözleşmesi(alıcı ile satıcı arasındaki asıl sözleşme)Ödeme Planı(peşinat ve ardından gelen taksitler)Türkiye'de Satın Alma Süreci →Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →
- Satış Sözleşmesialıcı ile satıcı arasındaki asıl sözleşme
Satış sözleşmesi; alıcı ile satıcının üzerinde anlaştığı fiyatı, ödeme takvimini, teknik şartnameyi ve teslim yükümlülüklerini belirler.
Teslim geciktiğinde ya da şartname değiştiğinde sizi koruyan belge budur; bu yüzden maddeleri broşürden daha çok önem taşır. Sözleşmeyi imzadan önce inceler ve her maddeyi kendi dilinizde anlatırız.
Rezervasyon(kısa süreli, çoğunlukla iade edilebilir opsiyon)Ödeme Planı(peşinat ve ardından gelen taksitler)Teslim Tarihi(sözleşmedeki teslim son tarihi)
- Teslim Kontrolüteslimde eksik ve kusur tespiti
Teslim kontrolü, teslim anında yapılan ve dairenin kabulünden önce geliştiricinin gidermesi gereken kusurları listeleyen incelemedir.
Teslim Tarihi(sözleşmedeki teslim son tarihi)İskan(yapı kullanma izin belgesi)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →İstanbul'da Deniz Manzaralı Mülk Almak: Bilinmesi Gerekenler →İstanbul'da Oturuma Hazır Daireler →
- SPK Değerlemesilisanslı resmî değerleme
SPK değerlemesi, Türkiye'nin sermaye piyasası düzenleyicisi SPK'dan lisanslı bir kuruluşun yaptığı resmî değer tespitidir ve TKGM'nin yabancı alıcı işlemleri için istediği hallerde zorunludur; gayrimenkul yoluyla vatandaşlık dosyası bunlardan biridir.
Bu, her sıradan yabancı konut alımı için genel bir şart değildir; yine de birçok alıcı fiyatı ve ön incelemeyi desteklemek için pratik olarak rapor aldırır. Bağımsız bir piyasa değeri belirler ve bu, pazarlıkla vardığınız fiyat değildir.
Vatandaşlıkta değerleme evrak işinin çok ötesinde önem taşır. Resmî eşik üç kalemde ayrı ayrı aranır: Tapu'da beyan edilen değer, lisanslı değerleme ve DAB sırasıyla belgelenen banka transferleri. Eşiği değerleme uzmanının takdiri belirler; satıcının ilan fiyatı değil.
Değerleme sorusunu imzadan sonra değil, teklif vermeden önce sorun.
Yatırım Yoluyla Vatandaşlık(taşınmaz alımıyla vatandaşlık programı)Uygunluk Belgesi(vatandaşlık şartlarına uygunluk yazısı)Tapu(resmî mülkiyet senedi)İstanbul'da Vatandaşlığa Uygun Taşınmazlar →
- Vaziyet Planıparsel üzerindeki yerleşim planı
Vaziyet planı; blokları, girişleri, yolları, tesisleri ve açık alanları parsel genelinde gösteren yerleşim planıdır.
Konutun projedeki yerini yalnızca broşürde değil, sahada da anlamanızı sağlar. Cepheyi, erişimi, ortak alanları ve etap sınırlarını kontrol etmek için kullanın.
Ada/Parsel(tapu ve belediyedeki ada ve parsel numaraları)Yapı Ruhsatı(inşaata izin veren belediye ruhsatı)Etap(proje fazı)
- Vergi Numarasıyabancı alıcıya verilen vergi kimlik numarası
Vergi numarası, yabancı bir alıcının taşınmaz satın alması ya da banka hesabı açması için gereken, ücretsiz ve hızlı verilen vergi kimlik numarasıdır.
Banka Hesabı(Türkiye'de açılan hesap)Tapu(resmî mülkiyet senedi)Türkiye'de Satın Alma Süreci →
03 · 8 terim
Masraflar ve Vergiler
- Aidataylık ortak gider payı
Aidat, yönetimli bir sitede maliklerin ödediği aylık gider payıdır; güvenliği, temizliği, peyzajı ve ortak tesisleri karşılar.
Sosyal donatının düzeyine göre çok değişir: havuzları, spor salonları ve 24 saat güvenliği olan bir site, sade bir binadan hayli pahalıdır. Getiri hesabına mutlaka katın, çünkü kiradan çıkar.
Site(güvenlikli, ortak tesisli konut yerleşkesi)Kira Getirisi(yıllık kiranın fiyata oranı)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →İstanbul'da Markalı Rezidanslar →
- Değer Artış Kazancı Vergisisatıştaki kazanç üzerinden alınan vergi
Taşınmazı belirli bir elde tutma süresi dolmadan satarsanız kazancınız üzerinden alınan vergidir; süre dolduktan sonra bu kazanç vergiden istisnadır.
Kazanç, tapuda kayıtlı edinme değerinizden satış değerinize kadar ölçülür. Bu da alımda beyan edilen rakamı, sonuçları yıllar sonra karşınıza çıkan bir karar hâline getirir: harcı düşürmek için ödediğinizden azını beyan ederseniz, sonradan elde etmediğiniz bir kazancın vergisini ödersiniz.
Tapu Harcı(devirde alınan tapu harcı)Elde Tutma Süresi(üç yıllık satmama taahhüdü)Emlak Vergisi(yıllık belediye emlak vergisi)Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →
- Alım Masraflarısatış bedeli dışındaki tek seferlik masraflar
Alım masrafları, satış bedelinin ötesindeki tek seferlik kalemlerdir: tapu harcı, değerleme, noter ve tercüme, sigorta.
Bunlara ayrı bütçe ayırmak sürprizleri önler, çünkü ilan edilen fiyata genellikle dahil değildirler.
Tapu Harcı(devirde alınan tapu harcı)SPK Değerlemesi(lisanslı resmî değerleme)DASK(zorunlu deprem sigortası)Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →Türkiye konut alım kapanış maliyetleri 2026 →
- Emlak Vergisiyıllık belediye emlak vergisi
Emlak vergisi, yıllık belediye vergisidir; piyasa fiyatına değil, belediyenin kendi takdir ettiği değere göre hesaplanır.
O takdir edilen rakam rayiç bedeldir ve onu sözleşmeniz değil belediye belirler; vergi tutarının ödediğinizle bariz bir ilişki taşımamasının nedeni budur.
Oranlar taşınmaz türüne göre değişir ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde (İstanbul'un tamamı dahil) dışarıya göre daha yüksektir. Genellikle yılda iki taksitte ödenir.
Çoğu malik için mütevazı bir tutardır ve en büyük düzenli gider değildir; o genellikle binanın aidatıdır.
Aidat(aylık ortak gider payı)Tapu Harcı(devirde alınan tapu harcı)DASK(zorunlu deprem sigortası)Değer Artış Kazancı Vergisi(satıştaki kazanç üzerinden alınan vergi)7566 sayılı kanun sonrası 2026 emlak vergisi →
- KDVkatma değer vergisi
KDV, yeni taşınmaz alımlarına uygulanan katma değer vergisidir; oranı taşınmazın büyüklüğüne ve değer dilimine göre değişir.
Geliştirici fiyatları çoğu kez KDV dahil verilir, ama her zaman değil; bu yüzden hangisi olduğunu teyit etmek şarttır. Kişiler arasındaki ikinci el alımlar genellikle KDV'nin dışındadır.
KDV İstisnası(yabancı alıcıya tanınan KDV muafiyeti)Tapu Harcı(devirde alınan tapu harcı)Yeni proje, ikinci el veya markalı rezidans →Türkiye konut alım kapanış maliyetleri 2026 →
- Site Yönetimibina ya da site yönetim organı
Site yönetimi, ortak hizmetleri işleten, aidatı toplayan ve site kurallarını uygulayan bina ya da site yönetim organıdır.
Günlük giderleri ve kullanımı etkiler. Kiralama, tadilat ya da sosyal alan kullanımı serbest varsayılmadan önce bütçesini, kurallarını ve yönetim planını inceleyin.
Aidat(aylık ortak gider payı)Yönetim Planı(binanın tapuya kayıtlı iç anayasası)Site(güvenlikli, ortak tesisli konut yerleşkesi)
- Tapu Harcıdevirde alınan tapu harcı
Tapu harcı, tapunun devri sırasında alınan ve beyan edilen taşınmaz değeri üzerinden yüzde olarak hesaplanan devlet harcıdır.
Yasa gereği alıcı ile satıcı arasında paylaşılır; uygulamada ise paylaşım pazarlığa bağlıdır ve çoğu kez alıcı öder. Kimi geliştiriciler satış avantajı olarak harcı üstlenir. Kesin oran alım sırasında teyit edilir.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)KDV(katma değer vergisi)Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →
- KDV İstisnasıyabancı alıcıya tanınan KDV muafiyeti
Türkiye'de yerleşik olmayan yabancı alıcılar, bedeli döviz olarak getirmeleri ve taşınmazı asgari bir süre ellerinde tutmaları koşuluyla ilk sıfır konut alımında KDV'den istisna tutulabilir.
İstisna, döviz alım belgesi dahil olmak üzere doğru evrakın doğru sırayla tamamlanmasını ister; taşınmaz, şart koşulan süre dolmadan satılırsa KDV ödenir hâle gelir. Hak sahipliği her dosyada ayrı ayrı teyit edilir.
KDV(katma değer vergisi)DAB(döviz alım belgesi)Türkiye'de Satın Alma Süreci →Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →
04 · 4 terim
Vatandaşlık ve İkamet
- Yatırım Yoluyla Vatandaşlıktaşınmaz alımıyla vatandaşlık programı
Türkiye'nin yatırım yoluyla vatandaşlık programı, şartları karşılayan taşınmazı satın alıp üç yıl elinde tutan yabancı uyruklulara vatandaşlık verir.
Başvuru; yatırımcıyı, eşini ve 18 yaşından küçük çocuklarını tek dosyada kapsar. Onaydan önce ya da sonra Türkiye'de yaşama şartı yoktur ve Türkiye çifte vatandaşlığa izin verir.
Hak sahipliği, ödenen fiyata değil, resmî SPK değerlemesinin yürürlükteki eşiği karşılamasına dayanır. Eşiği devlet belirler ve başvuru anında teyit edilir.
SPK Değerlemesi(lisanslı resmî değerleme)Uygunluk Belgesi(vatandaşlık şartlarına uygunluk yazısı)Elde Tutma Süresi(üç yıllık satmama taahhüdü)İkamet İzni(Türkiye'de yasal oturma izni)Türk Vatandaşlığı →İstanbul'da Vatandaşlığa Uygun Taşınmazlar →
- Uygunluk Belgesivatandaşlık şartlarına uygunluk yazısı
Uygunluk belgesi, bir taşınmaz alımının vatandaşlık programının şartlarını karşıladığını gösteren resmî teyittir.
Alımdan sonra alınır ve vatandaşlık başvurusunun kendisini açan belgedir. O olmadan başvuru ilerleyemez.
Yatırım Yoluyla Vatandaşlık(taşınmaz alımıyla vatandaşlık programı)SPK Değerlemesi(lisanslı resmî değerleme)Gayrimenkul Yatırımıyla Türk Vatandaşlığı →İstanbul'da Vatandaşlığa Uygun Taşınmazlar →
- Elde Tutma Süresiüç yıllık satmama taahhüdü
Elde tutma süresi, Türk vatandaşlığına hak kazanmak için kullanılan taşınmazın üç yıl boyunca satılmayacağına dair taahhüttür.
Kısıtlama tapuya şerh olarak işlenir. Süre dolduktan sonra taşınmazı satmakta, elde tutmakta ya da kiraya vermekte serbestsiniz.
Yatırım Yoluyla Vatandaşlık(taşınmaz alımıyla vatandaşlık programı)Tapu(resmî mülkiyet senedi)Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →İstanbul'da Vatandaşlığa Uygun Taşınmazlar →
- İkamet İzniTürkiye'de yasal oturma izni
İkamet izni, yabancı uyruklu birinin Türkiye'de belirli bir süre yasal olarak yaşamasına imkân verir; taşınmaz sahipliği başvuruyu destekleyebilir.
Vatandaşlıktan ayrıdır: izin, uyrukluk değil oturma hakkı verir. Hangi taşınmazların ve hangi ilçelerin başvuruyu desteklediğine dair kurallar zaman zaman değişir.
Yatırım Yoluyla Vatandaşlık(taşınmaz alımıyla vatandaşlık programı)Türkiye'de Satın Alma Süreci →Konut almak Türkiye'de ikamet verir mi? 2026 →
05 · 22 terim
Taşınmaz Tipleri ve Daire Planları
- 1+1, 2+1, 3+1oda sayısı gösterimi
Türkiye'de daire tipleri yatak odası + salon olarak yazılır; yani 2+1, iki yatak odası ve bir salon demektir.
1+1 tek yatak odalı bir dairedir; 3+1'de üç yatak odası ve ayrı bir salon vardır. 5.5+1 gibi buçuklu gösterimler ek bir küçük odayı işaret eder. Gösterim odaları anlatır, toplam alanı değil; alan ayrıca metrekare olarak verilir.
Net Alan ve Brüt Alan(kullanılan alan ile paylı alan farkı)Dubleks(iç merdivenle bağlı iki katlı daire)
- Apart Otelservisli apart otel modeli
Apart otel, servisli apartman otel modelidir; işletilen bir varlıktır ve her zaman sıradan konut tapusu anlamına gelmez.
Sıradan tapu mu, pay mı yoksa işletme hakkı mı aldığınızı sorun. Cevap; kullanımı, ikinci satışı, vergiyi, finansmanı ve vatandaşlık analizini değiştirir.
Pay Sahipliği(daire tapusu yerine işletmede pay almak)Rezidans(otel tarzı hizmet veren konut binası)Markalı Rezidans(uluslararası markanın adını taşıyan proje)
- Bahçe Katıbahçe kotundaki daire
Bahçe katı, bahçe kotunda yer alan dairedir; bahçenin mülkiyet mi, özel kullanım tahsisi mi yoksa yalnızca erişim mi olduğu açıklanmalıdır.
Bahçe mahremiyeti, bakımı ve ikinci satış çekiciliğini değiştirebilir; ama hukuki hak belirleyicidir. Tapuyu, yönetim planını ve varsa tahsisli alan kaydını kontrol edin.
Tahsisli Alan(özel kullanıma ayrılmış alan)Yönetim Planı(binanın tapuya kayıtlı iç anayasası)Tapu(resmî mülkiyet senedi)
- Markalı Rezidansuluslararası markanın adını taşıyan proje
Markalı rezidans; iç mekânları, hizmetleri ya da işletmesi uluslararası bir tasarım veya konaklama markasının adını taşıyan projedir.
Marka genellikle daha yüksek bir şartname ve otel tarzı hizmetler getirir; yarattığı fiyat primi ikinci satışta değerini iyi koruyabilir.
Rezidans(otel tarzı hizmet veren konut binası)Site(güvenlikli, ortak tesisli konut yerleşkesi)Pay Sahipliği(daire tapusu yerine işletmede pay almak)Yeni proje, ikinci el veya markalı rezidans →İstanbul markalı rezidansları 2026 →İstanbul'da Markalı Rezidanslar →
- Cadde Mağazasıcadde cepheli ticari dükkân
Cadde mağazası, bir konut projesinin içinde ya da yanında yer alan cadde cepheli ticari dükkândır; dairelerden farklı fiyatlanır ve değerlenir.
Aynı projede konutlarla birlikte durabilir, ama alıcı kitlesi, kira esası, KDV durumu ve tapudaki kullanımı farklı olabilir. Belgeler aksini söylemedikçe ticari taşınmaz gibi değerlendirin.
Karma Proje(konutla ticari kullanımları birleştiren proje)Bağımsız Bölüm(tapuda ayrı kaydı olan bölüm)KDV(katma değer vergisi)
- Dubleksiç merdivenle bağlı iki katlı daire
Dubleks, iç merdivenle birbirine bağlanan iki kata yayılmış bir dairedir.
Çatı dubleks, terası olan üst kat dubleksidir; bahçe dubleks ise alt katlardaki bahçeli dublekstir.
1+1, 2+1, 3+1(oda sayısı gösterimi)Çatı Katı(en üst kattaki teraslı daire)
- Home-ofisyaşa-çalış kullanımlı daire
Home-ofis, yaşa-çalış düzenine ya da ofis kullanımına uygun daire için kullanılan Türk piyasa etiketidir; resmî konut etiketi değildir.
Tapu, imar ve yönetim planı gerçekten ne yapılabileceğini doğrulayana kadar bunu bir kullanım iddiası olarak ele alın.
Yönetim Planı(binanın tapuya kayıtlı iç anayasası)Bağımsız Bölüm(tapuda ayrı kaydı olan bölüm)Tapu(resmî mülkiyet senedi)
- Karma Projekonutla ticari kullanımları birleştiren proje
Karma proje, konutları ofis, perakende, otel ya da eğlence gibi kullanımlarla aynı planlı proje içinde birleştiren geliştirmedir.
Bu karışım mahremiyeti, işletme giderlerini ve ziyaretçi trafiğini etkiler; bu yüzden aldığınız konutu projenin tüm ticari kullanımlarıyla birlikte karşılaştırın.
Rezidans(otel tarzı hizmet veren konut binası)Cadde Mağazası(cadde cepheli ticari dükkân)Apart Otel(servisli apart otel modeli)
- Konakkonak tarzı konut
Konak, konak tarzı konut etiketidir ve yalnızca fiziksel ürün tipi bunu destekliyorsa kullanılmalıdır.
Köşk(villa benzeri konak ya da pavyon tipi konut)Yalı(Boğaz kıyısında su kenarı konutu)Müstakil(ayrı ve bağımsız kullanımlı)
- Köşkvilla benzeri konak ya da pavyon tipi konut
Köşk, üst segment müstakil ya da düşük yoğunluklu konutlar için kullanılan villa benzeri konak veya pavyon terimidir; gerçek tapu ve kullanım yine kontrol edilir.
Konak(konak tarzı konut)Müstakil(ayrı ve bağımsız kullanımlı)Tapu(resmî mülkiyet senedi)
- Müstakilayrı ve bağımsız kullanımlı
Müstakil, ayrı ya da bağımsız kullanımlı demektir; genellikle apartman içinde üst üste dizilmiş bir daireden çok ev ya da villayı anlatır.
Köşk(villa benzeri konak ya da pavyon tipi konut)Konak(konak tarzı konut)Tapu(resmî mülkiyet senedi)
- Müteahhitprojeyi inşa edip teslim eden firma
Müteahhit, bir projeyi inşa etmekten ve teslim etmekten sorumlu olan inşaat firması ya da geliştiricidir.
Sicil, tanıtımdan daha çok şey söyler: topraktan alan bir alıcıyı koruyan şey, teslim geçmişi, mali güç ve tamamlanmış projelerin kalitesidir.
Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)Teslim Tarihi(sözleşmedeki teslim son tarihi)İstanbul'da İnşaatı Süren Projeler →
- Net Alan ve Brüt Alankullanılan alan ile paylı alan farkı
Net alan, dairenizin içindeki kullanılabilir alandır; brüt alan buna koridor, asansör ve duvarlar gibi ortak yerlerden düşen payınızı ekler.
Fiyatlar çoğu kez brüt alan üzerinden verilir ve brüt her zaman daha büyük rakamdır; bu yüzden iki daireyi karşılaştırırken aynı ölçüyü karşılaştırdığınızdan emin olun. Biz her ikisini de teyit ederiz.
Proje paftalarında sık sık üçüncü bir rakam daha basılıdır: satış brüt alanı, yani satışın fiilen üzerine yazıldığı esas; o da bir kat daha büyüktür.
1+1, 2+1, 3+1(oda sayısı gösterimi)Satış Brüt Alanı(satışın üzerine yazıldığı en geniş alan)Aidat(aylık ortak gider payı)İstanbul'da Deniz Manzaralı Daireler →
- Topraktaninşaat başlamadan ya da sürerken alım
Topraktan almak, taşınmazı inşaat başlamadan ya da inşaat sürerken, genellikle daha düşük lansman fiyatıyla ve taksitli ödeme planıyla satın almak demektir.
Takas açıktır: fiyat ve daire seçimi karşılığında zaman ve inşaat riski alırsınız. Geliştiricinin sicilinin, sözleşme koşullarının ve ödeme güvencelerinin en çok önem taşıdığı aşama budur.
Oturuma Hazır(iskanı alınmış, tamamlanmış taşınmaz)Kat İrtifakı(inşaat aşamasının tescilli mülkiyeti)Ödeme Planı(peşinat ve ardından gelen taksitler)Teslim Tarihi(sözleşmedeki teslim son tarihi)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →Türkiye'de Satın Alma Süreci →İstanbul'da Topraktan Projeler →
- Çatı Katıen üst kattaki teraslı daire
Çatı katı, binanın en üst katındaki, genellikle daha geniş, teraslı ve binanın en iyi manzarasına sahip dairedir.
Dubleks(iç merdivenle bağlı iki katlı daire)Markalı Rezidans(uluslararası markanın adını taşıyan proje)
- Oturuma Hazıriskanı alınmış, tamamlanmış taşınmaz
Oturuma hazır, iskanı alınmış ve hemen oturulabilen ya da kiraya verilebilen tamamlanmış taşınmazı anlatır.
İnşaat riskini ortadan kaldırır ve geliri hemen başlatır; bedeli, aynı dairenin topraktan alınmış hâlinden genellikle daha yüksek bir fiyattır.
Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)İskan(yapı kullanma izin belgesi)İkinci El(mevcut malikinden alım)Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →İstanbul'da Oturuma Hazır Daireler →
- İkinci Elmevcut malikinden alım
İkinci el, geliştiriciden değil mevcut malikinden, ikincil piyasada satılan taşınmazı anlatır.
İkinci el daireler genellikle tamamlanmıştır, yerleşik mahallelerdedir ve geliştiricinin sabit fiyat listesine göre pazarlığa daha açık fiyatlanır.
Oturuma Hazır(iskanı alınmış, tamamlanmış taşınmaz)Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)İkinci El →Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →İstanbul'da Deniz Manzaralı Mülk Almak: Bilinmesi Gerekenler →
- Rezidansotel tarzı hizmet veren konut binası
Rezidans; konsiyerj, kat hizmeti ve ortak sosyal alanlar gibi otel tarzı imkânlar sunan, hizmetli bir konut binasıdır.
Aidatı standart bir binadan yüksektir, ama kira çekiciliği de yüksektir; özellikle kısa süreli ve kurumsal kiracılar için.
Markalı Rezidans(uluslararası markanın adını taşıyan proje)Aidat(aylık ortak gider payı)Site(güvenlikli, ortak tesisli konut yerleşkesi)Türkiye'de Satın Alma Süreci →Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →İstanbul'da Markalı Rezidanslar →
- Satılabilir Alanfiyatlamada kullanılan alan
Satılabilir alan, fiyatlamada kullanılan alandır; net, brüt ya da satış brüt alanı olup olmadığı belirtilmelidir.
Etiket tek başına karşılaştırma için yetmez. Projeler arasında metrekare fiyatı karşılaştırmadan önce fiyatın hangi ölçüm esasını kullandığını sorun.
Satış Brüt Alanı(satışın üzerine yazıldığı en geniş alan)Net Alan ve Brüt Alan(kullanılan alan ile paylı alan farkı)
- Satış Brüt Alanısatışın üzerine yazıldığı en geniş alan
Satış brüt alanı, bir satışın üzerine yazıldığı brüt alandır: konutun kendi taban alanı artı koridorlardan, asansörlerden, merdivenlerden, tesisat hacimlerinden ve diğer ortak yerlerden düşen payı.
Proje paftalarında birkaç adla görünür (genel brüt alan, toplam satış brüt alanı, ünite satışa esas brüt) ve hepsi aynı esası anlatır. Paftada basılı en büyük rakam her zaman odur ve metrekare fiyatı normalde onun üzerinden hesaplanır.
Bu da esası fiyatın bir parçası hâline getirir. Tek bir konut aynı anda üç farklı alan rakamıyla yayımlanabilir ve netten çıkarılmış bir metrekare fiyatı, alıcıya başka yerde gösterilen hiçbir şeyle karşılaştırılamaz. İki daire ancak her iki rakam da aynı yöntemle ölçüldüğünde karşılaştırılabilir.
Bir geliştirici birden fazla esas yayımlıyorsa, göz okşayan rakamı alıp esası yazmamak yerine, bir büyüklüğün hangi esası kullandığını belirtiriz.
Net Alan ve Brüt Alan(kullanılan alan ile paylı alan farkı)1+1, 2+1, 3+1(oda sayısı gösterimi)Aidat(aylık ortak gider payı)İstanbul'da Deniz Manzaralı Daireler →
- Sitegüvenlikli, ortak tesisli konut yerleşkesi
Site, ortak tesisleri ve güvenliği olan kapalı konut yerleşkesidir; Türkiye'de yeni konut üretiminin standart biçimidir.
Tesisler tipik olarak peyzajlı alanları, havuzları, spor alanlarını, otoparkı ve 24 saat güvenliği kapsar ve aylık aidatla finanse edilir.
Aidat(aylık ortak gider payı)Rezidans(otel tarzı hizmet veren konut binası)İstanbul'da Kira Getirisi ve Yatırım Dönüşü →Korunan mı ödünç deniz manzarası mı? İstanbul kontrolü →
- YalıBoğaz kıyısında su kenarı konutu
Yalı, değeri kıyı konumuna ve kültür varlığı kısıtlarına bağlı olan Boğaz kıyısı konak ya da konut kategorisidir.
Kelime ancak kaynak gerçek bir su kenarı konumu destekliyorsa kullanılmalıdır. Koruma kuralları, kıyı hakları ve bakım yükümlülükleri manzara kadar önem taşır.
Tapu(resmî mülkiyet senedi)İmar Durumu(belediyenin tuttuğu yapılaşma kaydı)Konak(konak tarzı konut)
06 · 13 terim
Yatırım
- Adi Ortaklıksıradan ortaklık ya da iş ortaklığı
Adi ortaklık, bir proje ya da sözleşmenin arkasında hangi tarafların durabileceğini gösteren sıradan ortaklık veya iş ortaklığıdır.
Alıcı için soru pratiktir: hangi tüzel kişi imza atıyor, maliki oluyor, teslim ediyor ve sorumlu kalıyor? Rezervasyon ya da satış sözleşmesi imzalamadan önce karşı tarafı teyit edin.
Satış Sözleşmesi(alıcı ile satıcı arasındaki asıl sözleşme)Müteahhit(projeyi inşa edip teslim eden firma)Hasılat Paylaşımı(arsa bedeli yerine satış gelirinin paylaşılması)
- Değer Artışızamanla oluşan sermaye kazancı
Değer artışı, taşınmazın ürettiği kira gelirinden ayrı olarak, değerinin zaman içinde yükselmesidir.
En yüksek getiriyi veren ilçelerle en yüksek değer artışını veren ilçeler nadiren aynıdır; bu yüzden ilçeyi amaç belirlemeli, tersi değil.
Kira Getirisi(yıllık kiranın fiyata oranı)Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)
- Peşinatsözleşmede ödenen ilk pay
Peşinat, fiyatın sözleşme anında ödenen ilk payıdır; kalan bakiye üzerinde anlaşılan takvime göre ödenir.
Ödeme Planı(peşinat ve ardından gelen taksitler)Taksit(ödeme planındaki tek bir ödeme)Türkiye'de Satın Alma Süreci →İstanbul'da topraktan daire almak: 2026 →İstanbul'da Taksitli Projeler →
- Brüt Getirigiderler düşülmemiş getiri
Yıllık kiranın alım fiyatına bölünmesiyle bulunan, hiçbir gider düşülmemiş rakam: getiri rakamlarının en büyüğü ve en işe yaramazı.
On iki ay kira; aidat yok, vergi yok, yönetim yok, tamir yok, kiracılar arasında boşluk yok varsayar. Hiçbir dairenin böyle bir yılı olmadı. Yalnızca iki taşınmazı aynı esasta karşılaştırmak için işe yarar; bir yatırımın tutup tutmadığına net getiri karar verir.
Net Getiri(giderler düşüldükten sonraki getiri)Kira Getirisi(yıllık kiranın fiyata oranı)Boş Kalma Süresi(iki kiracı arasındaki boş kalma dönemi)Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →İstanbul'da Kira Getirisi ve Yatırım Dönüşü →
- GYOgayrimenkul yatırım ortaklığı
GYO, bir Türk gayrimenkul yatırım ortaklığıdır: taşınmaz edinen ve geliştiren, payları Borsa İstanbul'da işlem gören şirket.
Bu üç harf pek çok geliştirici adının içinde durur (Emlak Konut GYO, Özak GYO, Kiler GYO, Şeker GYO) ve bir pazarlama üslubunu değil, bir hukuki biçimi işaretler. GYO, sermaye piyasası düzenleyicisi SPK'nın denetimindedir; bağımsız denetimden geçmiş hesaplar ve bağımsız değerlemeler yayımlar, önemli gelişmeleri açıklamakla yükümlüdür.
Alıcı için bunun anlamı şudur: karşı taraf güvenilmek yerine incelenebilir. İnşaat ilerlemesi, ruhsat tarihleri, proje alanları ve ortaklığın kendi değerlemeleri istek üzerine verilmek yerine takvimle yayımlanır; bir GYO projesinin sayfasını, özel bir geliştiricinin projesine göre çok daha ileri noktaya kadar kaynağa bağlayabilmemizin nedeni budur.
Hiçbir şeyi garanti etmez: borsada işlem gören bir ortaklık da geç teslim edebilir ve kamuyu aydınlatma, daireyi değil şirketi anlatır. Ortadan kaldırdığı şey, satıcı hakkında satıcının sözüne muhtaç kalmanızdır.
Kamu Bağlantılı Geliştirici(kamu kurumuyla ortak ya da kamuya ait geliştirici)Müteahhit(projeyi inşa edip teslim eden firma)SPK Değerlemesi(lisanslı resmî değerleme)Hasılat Paylaşımı(arsa bedeli yerine satış gelirinin paylaşılması)
- Hasılat Paylaşımıarsa bedeli yerine satış gelirinin paylaşılması
Hasılat paylaşımı, arsa sahibinin arsayı verdiği ve bir müteahhidin üzerine inşa ettiği, arsaya bir bedel ödenmesi yerine iki tarafın satış gelirini anlaşılan oranda paylaştığı sözleşmedir.
Bir kamu kurumunun ya da borsada işlem gören bir ortaklığın elindeki arsalarda olağan yapıdır ve alıcının gerçekte kiminle sözleşme yaptığına karar verir. Stokun maliki genellikle arsa sahibi olarak kalır; inşaatı, satışı ve pazarlamayı ise müteahhit yürütür.
Bundan iki sonuç çıkar. Broşürdeki ad, tapudaki ad olmayabilir; karşı taraf borsada işlem görüyorsa paylaşım oranı da kendi bildirimlerinde yer alır, yani varsayılmak yerine okunabilir. Sözleşmenizi hangi tüzel kişinin imzalayacağını, imzalamadan önce teyit edin.
GYO(gayrimenkul yatırım ortaklığı)Müteahhit(projeyi inşa edip teslim eden firma)Kamu Bağlantılı Geliştirici(kamu kurumuyla ortak ya da kamuya ait geliştirici)Satış Sözleşmesi(alıcı ile satıcı arasındaki asıl sözleşme)
- Taksitödeme planındaki tek bir ödeme
Taksit, bir geliştirici ödeme planındaki takvime bağlı tek bir ödemedir; genellikle aylıktır ve genellikle faizsizdir.
Ödeme Planı(peşinat ve ardından gelen taksitler)Peşinat(sözleşmede ödenen ilk pay)2026'da nakit, geliştirici taksidi veya konut kredisi →USD konut bütçesi, TRY gelir ve kur riski →İstanbul'da Taksitli Projeler →
- Yönetimli Kiralamakira garantisi diye pazarlanan işletme sözleşmesi
Yönetimli kiralama bir sözleşmedir: geliştirici ya da bir işletmeci taşınmazınızı sizin yerinize kiraya verir ve belirli bir süre boyunca üzerinde anlaşılan getiriyi size öder.
Yaygın olarak «kira garantisi» diye pazarlanır ve bu sözcük taşıyabileceğinden fazlasını taşır. Kira piyasasını kimse garanti etmez. Ortada olan şey, bir şirketle yapılmış, belirli yıl sayısına ve belirli bir orana bağlı bir sözleşmedir. Değeri tam olarak, piyasa aksini söylediğinde o şirketin ödemeyi sürdürebilme gücü kadardır.
İyi bir koşul olup olmadığına iki şey karar verir. Birincisi, altına kimin imza attığı: sicili ve bilançosu olan bir işletmeci ile satış için kurulmuş proje şirketi aynı şey değildir. İkincisi, getirinin ödediğiniz fiyata baştan eklenip eklenmediği ki bu sık görülür; o durumda size kendi paranız geri ödenir ve buna getiri denir.
Bu düzenlemeleri olduğu gibi gösterir, karşı tarafı ve süreyi adıyla yazar, rakamların ancak alım primini görmezden gelirseniz tuttuğu durumları size söyleriz.
Kira Getirisi(yıllık kiranın fiyata oranı)Net Getiri(giderler düşüldükten sonraki getiri)Ödeme Planı(peşinat ve ardından gelen taksitler)İstanbul'da Kira Getirisi ve Yatırım Dönüşü →İstanbul'da Markalı Rezidanslar →
- Net Getirigiderler düşüldükten sonraki getiri
Net getiri, aidat, vergiler, yönetim ücretleri ve beklenen boşluk düşüldükten sonra kalan kira gelirini gösterir.
Kira Getirisi(yıllık kiranın fiyata oranı)Aidat(aylık ortak gider payı)İstanbul'da Kira Getirisi ve Yatırım Dönüşü →İstanbul markalı rezidansları 2026 →
- Ödeme Planıpeşinat ve ardından gelen taksitler
Ödeme planı, geliştiricinin bir peşinat ve ardından gelen taksitlerden oluşan takvimidir; genellikle inşaat süresi boyunca uzanır.
Geliştiricilerin ödeme planları genellikle faizsizdir ve bu onları konut kredisinden çok farklı kılar. Daha yüksek bir peşinat çoğu kez daha iyi bir liste fiyatı açar.
Peşinat(sözleşmede ödenen ilk pay)Taksit(ödeme planındaki tek bir ödeme)Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)Hesaplayıcılar →Türkiye'de Satın Alma Süreci →Türkiye'de Mülk Teslimi: Tapu ve İskan Nedir? →İstanbul'da Topraktan Projeler →
- Kira Getirisiyıllık kiranın fiyata oranı
Kira getirisi, yıllık kira gelirinin taşınmazın alım fiyatına oranıdır; yüzde olarak yazılır.
Brüt getiri yalnızca kirayı esas alır; net getiri ise aidatı, vergiyi, yönetim giderini ve boşluğu düşer ve her zaman daha düşük, daha dürüst rakamdır. Getiri, seçenekleri karşılaştırmak için bir eleme aracıdır, bir öngörü değil.
Net Getiri(giderler düşüldükten sonraki getiri)Değer Artışı(zamanla oluşan sermaye kazancı)Aidat(aylık ortak gider payı)İstanbul'da Kira Getirisi ve Yatırım Dönüşü →Türkiye'de Mülk Alırken Vergiler ve Masraflar →
- Kamu Bağlantılı Geliştiricikamu kurumuyla ortak ya da kamuya ait geliştirici
Kamu bağlantılı geliştirici, TOKİ ya da Emlak Konut gibi bir Türk kamu kurumuna ait olan veya onunla ortaklık kuran inşaat ya da gayrimenkul şirketidir.
Bu, çoğu kez «devlet garantisi» diye tanıtılır. Öyle bir şey değildir. Hiçbir Türk kamu kurumu, özel bir alımın değerini, kirasını ya da ikinci satış fiyatını garanti etmez.
Bağlantının gerçekte anlattığı şey daha dar, yine de işe yarar: arsanın tapusu ve ruhsatlar genellikle temizdir, projenin inşaat ortasında bırakılma ihtimali düşüktür ve teslim takvimleri piyasa ortalamasından daha iyi tutar. Bunlar azalmış inşaat ve tamamlanma riskidir, ortadan kalkmış yatırım riski değil.
Bu etiketi yalnızca kamu bağlantısı kayıtlı bir olgu olduğunda kullanır ve onu asla getiriye dair bir vaat gibi sunmayız.
Müteahhit(projeyi inşa edip teslim eden firma)Topraktan(inşaat başlamadan ya da sürerken alım)Kat İrtifakı(inşaat aşamasının tescilli mülkiyeti)GYO(gayrimenkul yatırım ortaklığı)Kamu bağlantılı geliştiricilerin projelerine göz atın 7
- Boş Kalma Süresiiki kiracı arasındaki boş kalma dönemi
Kiralık bir taşınmazın iki kiracı arasında boş kaldığı haftalardır; bu süre boyunca giderler devam eder, gelir etmez.
Getiri modellerinde en sık atlanan ve en pahalıya mal olan kalemlerden biridir. Tek bir boş ay, yılın kirasının yüzde sekizinden fazlasıdır ve siz kiracı ararken aidat durmaz.
Net Getiri(giderler düşüldükten sonraki getiri)Kira Getirisi(yıllık kiranın fiyata oranı)Aidat(aylık ortak gider payı)İstanbul'da Kira Getirisi ve Yatırım Dönüşü →İstanbul'da Deniz Manzaralı Mülk Almak: Bilinmesi Gerekenler →
Hâlâ net olmayan bir şey mi var?
Buradaki bir terim kendi alımınızla ilgili bir soru doğurduysa, ekibimiz size tam olarak nasıl uygulandığını anlatır.